Tıbbi Atık nedir

Tıbbi atıkların kontrol yönetmenliği 2 Temmuz 2005 tarihinde yayınlandı. Buna göre enfeksiyöz, patolojik ve kesici-delici atıklar tıbbi atık olarak kabul edildi. Üç ana başlık olarak sınıflandırılan tıbbi atıklar kendi içinde de çeşitli sınıflandırmalara ayrılmıştır. Enfeksiyöz atıkları; Mikrobiyolojik Laboratuar atıkları, Kan ve kan ürünleri, kullanılmış ameliyat giysileri, diyaliz atıkları, karantina atıkları, bakteri ve virüs içeren hava atıkları, Organ parçaları, kan ve deney hayvanı leşi enfeksiyöz atıklardır. Yine Mikrobiyoloji Laboratuar atıkları kendi içinde; kültür ve stoklar, infekssiyoz vücut sıvıları, serolojik atıklar, lam, lamel pipet, petri gibi çeşitlere sahiptir.  İkinci başlıkta yer alan patolojik atıklar ameliyathaneler vb yerlerden gelen vücutlarımıza ait parçalar, plasenta, organik parçalar, kesik uzuvlar ve insani patolojik atıklardan oluşur. Üçüncü ve son başlıkta kesici aletler yer almıştır. Peki, nedir kesici aletler. Enjektör iğnesi, iğne içeren diğer kesiciler, bistürü, Lam- Lamel, Cam pastör pipeti ve kırılmış cam çeşitleri kesici aletlere vereceğimiz örneklerdir.

         Tıbbi Atıkların Yönetiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Tıbbi atıklar üretim aşamasından bertaraf edileceği zaman dilimine kadar bir takım kontrol aşamalarına maruz kalır. Bu aşamalar; çevre ve insan sağlığına zarar verecek, doğrudan yada dolaylı bir biçimde alıcı ortama verilmesinin önüne geçilmesi, çevre ve insana zarar vermeden kaynağından bağımsız olarak toplanması,  bulunduğu bölgede taşınması, depolanması veya taşınarak bertaraf edilmesi. Bu hususlar yönetmenlik içeriğinde yer alan usul ve esaslara göre yapılmaktadır. Tıbbi atık yönetim ilkelerinden şu özellikleri belirtebiliriz. Tıbbi atıklar çevreye ve insanlara zarar verecek şekilde bırakılmamalıdır. Tıbbi atıkların oluşum ve miktarında minimum azalma sağlanmalıdır. Tıbbi atıklar evsel ve tehlikeli atıklarla karıştırılmamalıdır.  Diğer atık çeşitlerinden bağımsız olarak toplanmalı ve taşınmalıdır. Tıbbi atıkların çevre ve insan sağlına zarar vermemesi için  gerekli kurum ve kuruluşların tedbir alması yasal bir zorunluluktur. Tıbbi atık toplanması ve taşınmasında asıl olan personel eğitimidir. Bu nedenle sağlık kuruluşları atıkları taşımakla görevli belediye veya özel taşıyıcı firma personellerine periyodik eğitim vermeli ve sağlık kontrolünden geçirmelidir.

Belediyelerin Tıbbi Atıklara Karşı Görevleri

 Sağlık kuruluşlarının en önemli sorunlarından birisi olan tıbbi atıkların taşınması belediyeler ve taşeron firmalar tarafından yapılır. Belediyeler tıbbi atıkların nakledilesi ve toplanması için tıbbi atık lisansına ait araç almakla sorumludur. Diğer taraftan geçici atık depolarına ruhsat verilmesi, görevli personellerin eğitilmesi ve toplanan tıbbi atıkların kayıt altına alınması belediyelerin görevleri arasında yer alır. Diğer taraftan yönetim planına göre sağlık kuruluşlarının da tıbbi atıklara karşı sorumlulukları vardır. Bunun için her ünite kendi yönetim planını hazırlamaktadır.  Tıbbi atık üreticisi olarak kabul gören sağlık kuruluşları atıkların toplanmasında tıbbi, evsel, tehlikeli ve ambalaj atıklarını ayrıştırarak toplar ve ayrı ayrı olarak taşımasını gerçekleştirir. Belediyelerde olduğu gibi personel eğitimi, geçici depo üniteleri ile tıbbi atıkların bertaraf edilmesi için gerekli çalışmaları yerine getirmekle sorumludur.

Tıbbi Atıklar Nasıl Toplanır

 Tıbbi atıkların toplanılmasında dikkat edilecek bir takım kısaslar vardır. Bunlar arasında ilk sırada kaliteli malzeme kullanımı gelmektedir.  Kullanılacak malzeme yırtılma ve patlamalara karşı dayanıklı olup kolay taşınabilme özelliğine sahip olmalıdır. Taşıma araçlarından olan poşet polietilan hammaddeden çift dikişli 100 mikron çift kat kalınlığında ve 10 kg yük taşıma kapasitesine sahip her iki tarafında biyo tehlike amblemi ve dikkat tıbbi atık ibarelerinin yer aldı poşetlerin içerisine toplanmalıdır.  Yine kesici ve delicilerin toplanmasında aracı olarak kutular kullanılmalıdır. Kullanılacak olan kutular şu özelliklere sahip olmalıdır. Kesinlikler poşetlerde olduğu gibi kırılma yırtılma ve patlamalara karşı dayanıklılık direncine sahip olmalıdır. Sıvı geçirmemeli, karıştırılmamalı ve açılmamalıdır. Yine poşetlerde olduğu gibi her iki tarafı biyotehlike amblemi ve dikkat tıbbi atık yazısı yer almalıdır. Kutular gereğinden fazla doldurulmamalı ve sıkıştırılmamalıdır. Tıbbi atık torbalarının taşınacağı konteynırlar da görevli personel eğitime tabi tutulmalıdır. Paslanmaz çelik yâda plastikten imal edilen konteynırın kapakları ve tekerlekleri bulunmalıdır. Temizleme ve dezenfeksiyonu kolay olmalıdır.  Tıbbi atık torbaları kesimlikle çıplak el ile tutulmamalı ve taşınmamalıdır. Günlük temizleme çalışmaları geçekleştirilmeli dezenfeksiyona ayrıca önem verilmelidir. Minimum 20 yatak kapasitesine sahip olan sağlık tesisleri atık depolama üniteleri açmalı 20 yataktan az olan sağlık tesisleri de geçici atık depolama üniteleri açmalıdırlar.  Tıbbi atıkların taşınması ve bertaraf edilmesinden belediyeler ve belediyelerin devrettiği taşeron kuruluşlar sorumludur. Tıbbi atıklar yakılarak bertaraf edilebilirler.  Düzenli toplanmayan tıbbi atıklar 2010 yılının 5 kasımında yayınlanan genelge ile “ sterilize edilmeyen tıbbi atıkların disiplinli depolama sahalarına sevk edilmesi yasaklanmıştır.