Atık Sular Nelerdir?

Atık ve Atık Su Nedir

Üretimi ve tüketim faaliyetleri sonuç olarak fiziksel, kimyasal ve bakteriyolojik konumları ile içinde bulundukları ortamların organik özelliklerinin değişmesine, dolaylı veya doğrudan zarar veren, kullanım içeriğini etkileyen katı, sıvı ve gaz halindeki maddelere atık ismi verilir. Bu yazı dizimizde ele alacağız konu sıvı atıklardır. İçeriğinde su, sıvı yağ, çamaşır suyu, tuz ruhu, sıvı sabun, şampuan ve şurup birer sıvı atık öğeleridir.  Bilirsiniz ki; yeryüzünün 4/3’ü sularla çevrilidir. Tatlı su oranı ise %2.5 ila %3 arasıdır. Yenilebilir bir kaynak olan su en önemli sıvı ihtiyacımızdır. Her geçen gün bozulan ekolojik denge ormanların yok oluşu ve yağış miktarının azalmasına sebep olmaktadır.  Evlerimizde sanayi sektörlerinde, tarımsal kalkınma sahalarında ve diğer mekânlarda kullanılan, kullanım sonucu kirlenen ve özellikleri değişen sular ile maden sahaları, cevher üretim ünitelerinden elde edilen sular, şehirlerden, cadde, sokak, otopark ve diğer alanlarda yağış oranlarının yüzey yâda yüzey altında bir akışa dönüşmesi sonucu gelen sulara ise Atık Su denir.

Atık Su Kaynakları Nelerdir

Kullanımı gerçekleştirilen başlıca atık su kaynakları şunlardır. Günlük yaşam sahaları olan evler, ticaret merkezleri, sanayi kuruluşları, maden sahaları, cevher üretim üniteleri, yerleşim yerleri, tarımsal kalkınma sahaları, sanayi siteleri, tamirhaneler, atölyeler, hastaneler, gıda üretim tesisleri ve diğer yerlerdir.  Su kirliliği iki kaynak üzerinde değerlendirilir. Noktasal kaynaklı kirlilik ve dağınık kaynaklı kirlilik. Noktasal kaynaklı kirlilik iş sahaları yâda belediyeler tarafından arıtma üniteleri kullanılarak çevre sularına karıştırılan sıvı atıklarıdır. Dağınık kaynaklı kirliliğin oluşturduğu sıvı atıklar maden sahaları, zirai kalkınma sahalarındaki sızıntılar ve inşaat kalıntılarında gelen sızıntılardan oluşur.

Sanayi Atıkları

Belediye ve sanayi atıkları olarak ele alınan başlıklar arasında gıda, tekstil, kağıt ve selüloz, kimya, Petro, kömür madenleri, metal, sentetik kauçuk ve diğerleri sanayi atıklarıdır. Noktasal kaynaklı kirliliğin diğer etkenleri deniz taşımacılığı, gemi ve yat fosseptikleri, petrol kirliliği ve tarımsal kirliliktir. Ayrıca kanalizasyon sistemleri de buna eşlik etmektedir. Örneğin ayrık bir kanalizasyon sistemi evsel veya endüstriyel atık suları ile yağmur sularını ayırt etmektedir. Ancak bileşik düzenlemede her ikisini de birlikte toplamaktadır. Bu kanalizasyon birbirine bağlantılı boru ve kanallardan meydana gelir. Atık su kaynakları birinci derece önemli kirleticidir. Kirletici yükü %1 üzeri veya endüstriyel atık su debisi 50m3 den yüksek olan tehlikeli ve zararlı sular önemli atık su kirleticileridir. Diğer taraftan bir gün içerisinde 50m3 den daha az içeriğinde kirlilik çeşidi veya önemli kirletici kaynak bileşeni bulunmayan atık su kaynakları küçük atık su kaynakları olarak adlandırılıştır.

Atık Su Yönetim Kontrolü Nedir

İzah ettiğimiz atık sular için bir yönetim kontrolü mevcuttur.  Bunun için üretim teknolojisinin seçimi, tesis içi kontrol ve yasal mevzuat içinde deşarj standartlarının sağlanması için gerekli arıtımın yapılması atık suların yönetim ve kontrolünü oluşturur. Atık sular birincil, ikincil ve üçüncül arıtma olarak bilinir. Birincil arıtma mekanik ve fiziksel arıtmadır.  Burada çökeltim ve flotasyon yapılarak çöken yada yüzen tanecikler ayrılır. İkincil arıtma ise biyolojik arıtma olup kendi arasında aerobik atık su arıtımı ve anaerobik atık su arıtımı olarak ikiye ayrılır. Aerobik atık su arıtımı flok halinde bulunan bakteriyel kültürlerin karışması ve havalandırılan bir havuz içinde atık su ile beslenerek organik maddelerin CO2 ve suya dönüştürülmesidir.  Anaerobik atık su arıtımı ise farklı atık sulara uygulanan, enerji ihtiyacı bulunmayıp kendi enerjisini karşılayan ekonomik ve ucuz fiyatlarla inşa edilebilen tesislerdir. Son olarak üçüncül arıtma olup suların yeniden kullanılması gibi durumlarda gereklidir. Üçüncül arıtmada azot, fosfor ve doğal madde oranları normal içilen su seviyesine indirilmelidir. Ancak kurulum maliyeti yüksek olan bir arıtmadır. Üçüncül arıtma  ise ikincil arıtmadan gelen su denize değil toprağa verilir.

Atık Su Arıtma Yöntemi

Sıvı atıkların kontrol altında bulunması için Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Teknik Usuller Tebliği oluşturularak 07.01.1991 tarihinde 20748 sayılı Resmi Gazetenin„ 09.08.1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği’nin 7, 19, 23, 28, 30, 35, 51 inci maddeleri dikkate alınarak hazırlanmıştır. Atık su arıtma yöntemi kapsam alanı uygulanabilirliği kabul edilmiş metotları içermektedir. Derin deniz deşarjındaki seyrelmelerin tespiti,  Arıtılmış atık suların sulamada kullanılmasında aranan sulama kriterleri, Sahil kum bandı üzerinde ve yakın çevresinde inşa edilen fosseptiklerden kıyı sularının kirlenmesinin önlenmesi için gerekli teknik sınırlamalar ve düzenlemeleri kapsam alanı içerisindedir.  Diğer taraftan atık su arıtma metotları beş kısımdan oluşur.

1.  Fiziksel Arıtma Üniteleri
2.  Kimyasal Arıtma Üniteleri 
3. Biyolojik Arıtma Üniteleri
4.  İleri ve Son Arıtma Metotları 
5.  Arıtma Çamurlarının Arıtma Metotları.

  Izgaralar, kum ve yüzer madde tutucuları, çökeltim havuzları ve Flotasyon Fiziksel arıtma yöntemlerine verilecek örneklerdir. Su içerisinde çözülen kirleticiler pıhtılaştırılması, yumaklaştırılması ve çöktürülmesi kimyasal arıtma üniteleri ile gerçekleşir. Biyolojik arıtma ünitelerinde ise Aerobik işlem, Aktif çamur metodu,  Nitrifikasyon / Denitrifikasyon, Stabilizasyon havuzları, Olgunlaştırma havuzları ,Havalandırılmalı lagünler, Damlatmalı filtre,  Anoksik Sistemler ve Anaerobik Sistemlerdir. Azot/fosfor giderme, Filtrasyon,  Adsorbsyon, Dezenfeksiyon , İyon değiştirme, Ters osmoz, Ultrafiltrasyon  ve  Kimyasal çöktürme İleri ve Son Arıtma Metotları  çalışmalarıdır. Son olarak Arıtma Çamurlarının Arıtma Metotları bulunmakta olup Çamur yoğunlaştırma, Çamur stabilizasyonu ve Çamur nemini alma işlemleri olarak üç başlıkta gerçekleşir.